جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام

جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام

ملّت ناتمام؛ بررسی نقش قومیت در زوال ساختار دولت و تضعیف جامعه‌ی سیاسی افغانستان (1357-1400)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه فردوسی مشهد
2 استادیار علوم سیاسی دانشگاه فردانشیار، گروه علوم سیاسی (اندیشهٔ سیاسی)، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایراندوسی مشهد
10.22070/iws.2026.21159.2455
چکیده
افغانستان در چهار دهه‌ی اخیر، صحنه‌ی تحولات پیچیده‌ای بوده است که ریشه‌ی بخش عمده‌ای از آن را باید در شکاف‌های عمیق قومی و مذهبی جستجو کرد. ساختار اجتماعی این کشور، متکثر و موزاییکی است؛ با این حال، الگوی توزیع قدرت سیاسی عمدتاً تک‌قوم‌محور باقی مانده و از مشارکت مؤثر گروه‌های عمده‌ی قومی در تصمیم‌گیری‌های کلان جلوگیری شده است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی–تحلیلی، به واکاوی نقش قومیت در تضعیف جامعه‌ی سیاسی و فرایند فروپاشی دولت افغانستان در فاصله‌ی سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۰ می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که هویت‌های قومی و فروملی بر هویت ملی غلبه یافته و همین امر موجب تشدید بی‌اعتمادی متقابل، شکل‌گیری دولت‌های شکننده و بازتولید منازعات قدرت گردیده است. علاوه بر این، ناکارآمدی سیاست‌های دولت‌های مختلف در مدیریت تنوع قومی و ناتوانی در ایجاد سازوکارهای عادلانه‌ی مشارکت سیاسی، بحران مشروعیت و کارآمدی را تشدید کرده است. در چنین شرایطی، شکاف‌های قومی و مذهبی نه‌تنها به مانع اصلی در مسیر ملت‌سازی و نهادینه‌سازی سیاسی بدل شدند، بلکه در تعامل با ضعف‌های اقتصادی و نهادی، روند فروپاشی دولت و استمرار بی‌ثباتی را تسریع نمودند.
موضوعات

عنوان مقاله English

The Incomplete Nation: An Examination of the Role of Ethnicity in the Decline of State Structure and the Weakening of the Political Community in Afghanistan (1978–2021)

نویسندگان English

Seyed Nosratullah Qobadi 1
Seyyed hosein athari 2
mehdi najafzadeh 1
1 Ferdowsi University of Mashhad
2 Associate Professor, Department of Political Science (Political Thought), Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده English

Over the past four decades, Afghanistan has witnessed complex transformations rooted largely in deep ethnic and sectarian divisions. The country’s social structure is highly diverse and mosaic in nature; however, the distribution of political power has remained predominantly ethnocentric, hindering the effective participation of major ethnic groups in national decision-making processes. This study, using a descriptive–analytical method, explores the role of ethnicity in weakening the political community and contributing to the collapse of the Afghan state between 1978 and 2021. The findings reveal that subnational and ethnic identities have overshadowed national identity, intensifying mutual distrust, fostering fragile state structures, and perpetuating recurring power struggles. Furthermore, the inability of successive governments to manage ethnic diversity and establish equitable mechanisms for political participation has deepened crises of legitimacy and governance. Consequently, ethnic and sectarian cleavages have not only emerged as major barriers to nation-building and political institutionalization but have also, in conjunction with economic and institutional weaknesses, accelerated state disintegration and prolonged instability.


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 05 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 24 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 01 شهریور 1405