دانشگاه شاهد جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام 2980-9371 11 23 2023 09 23 Sociological Analysis of the Approach of Cinematic Intellectuals to the Islamic Revolution of Iran in the Years 1963 to 1978 Based on the Theory of Reflection تحلیل جامعه‌شناختی رویکرد روشنفکران سینمایی نسبت به انقلاب اسلامی ایران در سال‌های 1342 تا 1357 بر اساس نظریه بازتاب 199 218 4729 10.22070/iws.2025.18990.2362 FA اکبر اشرفی دانشیار گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-9645-2030 سجاد محمودی دانش‌آموخته دکتری علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0003-1827-3832 Journal Article 2023 04 03 One of the defining characteristics of artistic products is their ability to reflect the realities of society. Due to their presence in society, artists unconsciously reflect their surrounding environment in their works of art. This issue has a more serious aspect concerning intellectuals who create works of art. Because they are self-aware and aim to enlighten others by expanding their thoughts and perspectives, they produce works that serve as a clear reflection of the political, cultural, and social conditions of their society at that time. This issue also requires examination and analysis concerning the artistic intellectuals of the second Pahlavi era, particularly the filmmakers of that time. The filmmakers of this era have distinct connections to the people and society of their time and are also influenced by revolutionary movements. The Islamic Revolution emerged in response to the prevailing conditions under the Pahlavi dynasty. The aim of this research is to analyze the political and social trends associated with intellectual cinema during the last two decades of the Pahlavi dynasty and to explore the potential interactions between the two. This study considers issues such as the possible impact of cinematic approaches, personalities, and themes on the articulation of the discourse surrounding the Islamic Revolution and the political forces at play. This article aims to address the question of how cinematic intellectuals responded to the Islamic Revolution of Iran between 1963 and 1978. The findings of this research can be summarized as follows: the cinematic works produced by the intellectual movement during this period were able to foster a parallel process of civil struggle that aligned with the Islamic Revolution. Initially, the convergence with the elements and discourse of the Islamic Revolution resulted in both harmonious and contradictory effects.     یکی از ویژگی­ها و برجستگی­های محصولات هنری، انعکاس واقعیت­های جامعه است. هنرمند به واسطه حضور در جامعه، به نوعی ناخودآگاه انعکاس­دهنده فضای پیرامونی خود در آثار هنری خویش است. این مسئله در خصوص روشنفکرانی که به خلق آثار هنری می­پردازند دارای سویه جدی­تری است؛ چرا که ایشان خودآگاه و با نیت روشنگری و با بسط اندیشه و دیدگاه­های خود، دست به خلق آثاری می­زنند که آینه­ای شفاف از وضعیت سیاسی، فرهنگی و اجتماعی جامعه روز خود هستند. این مسئله در خصوص روشنفکران هنری دوران پهلوی دوم و به خصوص سینماگران این عصر نیز دارای بررسی و پیمایش است. سینماگران این عصر دارای پیوند­های مشخصی با مردم و جامعه عصر خود و همچنین متأثر از حرکت­های انقلابی منتهی به انقلاب اسلامی در برابر وضعیت غالب حکومت پهلوی بودند. هدف این پژوهش تبیین روند­های سیاسی اجتماعی با سینمای روشنفکری در دو دهه پایانی حکومت پهلوی و بررسی احتمالی کنش متقابل این دو بر هم است؛ مواردی همچون تأثیر احتمالی رویکردها، شــخصیت­ها و درون‌مایه سینمای بر مفصل­بندی گفتمان انقلاب اسلامی و نیروهای سیاسی در این پژوهش مورد توجه است. این مقاله به دنبال پاسخ به این سؤال است که روشنفکران سینمایی نسبت به انقلاب اسلامی ایران در بین سال‌های 1342 تا 1357 چه رویکردی داشته‌اند؟ یافته­های این پژوهش را می­توان چنین جمع­بندی کرد که آثار سینمایی جریان روشنفکری در سال­های 42-57 توانسته است یک روند موازی مبارزه مدنی را همگام با انقلاب اسلامی به وجود بیاورد؛ چنان­که در شروع، همگرایی با عناصر و نوع گفتمان انقلاب اسلامی تأثیرات همگرا و متضادی را ایجاد کرده است. روش مورد استفاده در این پژوهش روش بازتاب است که در گروه روش‌های کیفی نظری قرار می­گیرد.   https://iws.shahed.ac.ir/article_4729_e494d69414cf4adc7f8b00066b80616b.pdf